به گزارش دکل‌پرس، صنایع شیمیایی در ماه‌های اخیر در خط مقدم مجموعه‌ای از شوک‌های هم‌زمان قرار گرفته‌اند؛ از یک‌سو نوسان شدید نرخ ارز و شکاف میان نرخ بازار و مبنای قیمت‌گذاری، برنامه‌ریزی تولید و فروش را دشوار کرده و از سوی دیگر ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل، به‌ویژه در مسیرهای منتهی به بنادر و مجتمع‌های پتروشیمی، هزینه جابه‌جایی مواد اولیه و محصولات نهایی را افزایش داده است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های داخلی، اختلاف میان نرخ ارز آزاد و نرخ مبنای محاسبه در زنجیره پتروشیمی، در عمل به یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی قیمت مواد اولیه برای صنایع پایین‌دستی تبدیل شده است؛ موضوعی که به گفته مسئولان صنفی و صنعتی، علاوه بر فشار بر حاشیه سود، امکان برنامه‌ریزی پایدار برای خرید خوراک و تأمین مواد مصرفی را نیز محدود می‌کند.

در همین حال، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در گزارشی درباره وضعیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل در بوشهر نوشته است که این استان بیش از ۵۲ درصد محصولات پتروشیمی کشور را تولید می‌کند و بیش از نیمی از این محصولات نیز صادر می‌شود، اما تکمیل نشدن اتصال ریلی بوشهر به شبکه سراسری همچنان به‌عنوان یک گلوگاه جدی در مسیر صادرات و کاهش هزینه حمل‌ونقل باقی مانده است.   

بر اساس این گزارش، توسعه مسیر ریلی می‌تواند هزینه جابه‌جایی بار را کاهش دهد و رقابت‌پذیری بنادر و واحدهای پتروشیمی را افزایش دهد.

از سوی دیگر، گزارش دیگری از ایرنا نشان می‌دهد که صنایع کشور همچنان برای تأمین مواد اولیه پتروشیمی با چالش‌هایی مانند کمبود نقدینگی، هزینه‌های بیمه و مالیات، سود بانکی و دشواری تأمین مالی روبه‌رو هستند. در این گزارش آمده است که ثبت سفارش ماهانه ۳۰۰ هزار تن مواد اولیه پتروشیمی برای صنایع البرز انجام می‌شود و نیاز صنایع کشور به محصولات پتروشیمی حدود ۶ میلیون تن برآورد شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد استمرار تولید در صنایع شیمیایی، به جریان پایدار تأمین و ترخیص مواد اولیه وابسته است.

هم‌زمان، در گزارش‌های منتشرشده از سوی نیپنا نیز بر اثرگذاری تنش‌ها و اختلال‌های امنیتی بر زنجیره تأمین پتروشیمی تأکید شده است. در پی آسیب به برخی مجتمع‌ها در ماهشهر و عسلویه، بازار برخی مواد پتروشیمی با شوک کمبود و التهاب قیمتی مواجه شد و برای مدیریت وضعیت، بخشی از نیاز بازار از محل ذخایر و تخلیه مخازن تأمین شد. همچنین در این گزارش‌ها به مدیریت بیش از ۵۰ هزار تن حواله فروش‌رفته اما تحویل‌نشده در یکی از بازارها اشاره شده است.

کارشناسان می‌گویند ترکیب هم‌زمان نوسان ارزی، محدودیت لجستیکی و فشارهای بیرونی، صنایع شیمیایی را به یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های زنجیره تولید تبدیل کرده است؛ بخشی که هم به واردات برخی اقلام وابسته است و هم برای صادرات محصولات، به مسیرهای حمل‌ونقل مطمئن و کم‌هزینه نیاز دارد. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در حمل‌ونقل دریایی و زمینی یا تغییرات شدید ارزی، به‌سرعت به قیمت مواد اولیه، هزینه تمام‌شده و روند تولید منتقل می‌شود.